26-10-2026 JOURE – Hoge grondprijzen en lage grondmobiliteit belemmeren de transitie naar extensieve en natuur inclusieve vormen van landbouw. Subsidies, fiscaliteit en andere publieke arrangementen rond de agrarische grondmarkt versterken de opwaartse prijsdynamiek. Zonder duidelijke ruimtelijke keuzes en actief grondbeleid blijven natuur-, water- en klimaatdoelen buiten bereik.
Om natuur-, water- en klimaatdoelen te halen is een ingrijpende transitie van de landbouw noodzakelijk. In het debat gaat de aandacht daarbij vooral uit naar innovatie, ondernemerschap en nieuwe verdienmodellen. Minder aandacht is er voor de economische prikkels die er uitgaan van de grondmarkt, zo stellen economen vast. De landbouwtransitie wordt vaak benaderd als een vraagstuk van innovatie, ondernemerschap en verdienvermogen. Dat zijn belangrijke voorwaarden voor een toekomstbestendige landbouw, maar zij verklaren onvoldoende waarom extensievere en daarmee veelal natuur inclusieve bedrijfsvormen zich ondanks brede maatschappelijke en bestuurlijke steun slechts beperkt ontwikkelen.
Ook de werking van de agrarische grondmarkt vormt een belangrijke verklaring, de economen. De huidige grondmarkt beloont vooral hoge private opbrengsten per hectare, terwijl maatschappelijke baten van extensiever grondgebruik nauwelijks beloond worden. Zolang de hiermee verbonden institutionele en financiële prikkels niet veranderen, zal niet alleen de landbouwtransitie in de praktijk moeilijk uitvoerbaar zijn, maar blijven ook de wettelijke natuur-, water- en klimaatdoelen buiten bereik. Verduurzaming van de sector vraagt niet alleen om innovatie en ondernemerschap, maar ook om een herijking van fiscaliteit, een duidelijker omgevingsbeleid en actief grondbeleid. Wie de landbouwtransitie wil versnellen, zal de spelregels van de grondmarkt moeten durven veranderen.
Meer details zijn te vinden in de publicatie ‘Agrarische grondmarkt remt landbouwtransitie‘.
