PFAS overal aanwezig in Friese wateren: wij roepen op tot totaalverbod PFAS

20-06-2026 JOURE – Uit onderzoek in 2024 en 2025 blijkt dat PFAS in alle Friese wateren voorkomt. Als eerste waterschap in Nederland heeft het Wetterskip Fryslân PFAS op provinciaal niveau in beeld gebracht. De uitkomsten zijn zorgwekkend: de gemeten concentraties liggen boven de normen voor oppervlaktewater. PFAS wordt overal aangetroffen, van grote wateren tot de kleinste poldersloten.

Het Wetterskip maakt zich grote zorgen en roepen het Rijk op om maatregelen te nemen. Met als belangrijkste actie het instellen van een Europees totaalverbod op PFAS. De Unie van Waterschappen pleit hier al langere tijd voor. Elke dag uitstel levert onomkeerbare schade op.

Wat zijn PFAS?
PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) zijn door de mens gemaakte stoffen die water-, vet- en vuilafstotend zijn. Ze breken nauwelijks af, zijn niet of slecht te verwijderen en zijn schadelijk voor mens en milieu. Daarom staan ze bekend als ‘forever chemicals’ en Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS).

Grote zorgen
De gevolgen voor waterkwaliteit, natuur en volksgezondheid zijn groot, zegt Monique Plantinga, dagelijks bestuurslid Wetterskip Fryslân. ‘Wat we zien is ronduit zorgwekkend. PFAS zit overal en vaak in te hoge concentraties in ons watersysteem. Deze stoffen verdwijnen niet en blijven zich ophopen. Daardoor komt ook het halen van de Europese waterkwaliteitsdoelen steeds verder onder druk te staan. Tegelijk verwachten we strengere eisen voor afvalwaterzuivering. Dat betekent forse kosten voor waterschappen, bijvoorbeeld voor sanering en nieuwe zuiveringstechnieken.’

Oproep aan het Rijk
Volgens Plantinga is ingrijpen noodzakelijk: ‘Zonder maatregelen worden de problemen alleen maar groter. Dit kunnen en willen we als waterschap niet alleen oplossen. Het Rijk moet ook zijn verantwoordelijkheid nemen. De PFAS-kraan moet dicht.’ Wij pleiten daarom samen met andere Nederlandse waterschappen voor aanpak bij de bron: een Europees totaalverbod op PFAS en strengere regels en toezicht om lozingen door bedrijven te voorkomen en te verminderen.

Ook vinden wij dat er een landelijk opruimfonds moet komen voor sanering van ernstig vervuilde locaties. ‘Alleen met stevige landelijke en Europese maatregelen kunnen we verdere vervuiling stoppen en ons watersysteem beschermen voor toekomstige generaties’, aldus Plantinga. Het overzicht van alle PFAS-onderzoeken in Fryslân (externe website) is recent gedeeld met het dagelijks bestuur.