03-11-2026 JOURE – Bijna een derde van de onderzochte Europese landbouwoppervlakte heeft te maken met minstens drie vormen van landdegradatie tegelijk. Dat blijkt uit een nieuwe studie waarin internationale onderzoekers samen met het Joint Research Centre van de Europese Commissie 12 degradatieprocessen in kaart brachten in 38 Europese landen. De meest voorkomende vormen van landdegradatie zijn verontreiniging door gewasbeschermingsmiddelen en een onevenwichtige nutriëntenbalans. Landdegradatie vormt volgens de onderzoekers een belangrijke uitdaging voor de Europese landbouwproductiviteit en voedselzekerheid.
De analyse gebeurde zowel op Europees als op regionaal niveau. In totaal werd ruim 2 miljoen vierkante kilometer landbouwgrond geanalyseerd in 38 Europese landen, waaronder de 27 lidstaten van de Europese Unie. Zes vormen van landdegradatie komen op grote schaal voor. Bodemverontreiniging door gewasbeschermingsmiddelen is de meest voorkomende vorm van degradatie. Volgens de onderzoekers vertoont 52% van de onderzochte Europese landbouwoppervlakte een hoog tot zeer hoog risico op verontreiniging door gewasbeschermingsmiddelen.
Een onevenwichtige nutriëntenbalans is ook een probleem waar veel Europese landbouwgronden mee te maken hebben. Volgens de onderzoekers is op 39% van de onderzochte Europese landbouwoppervlakte sprake van een onevenwichtige nutriëntenbalans, waarbij de bodem te veel of te weinig stikstof of fosfor bevat. Bodemverontreiniging door zware metalen, zoals cadmium, treft ongeveer 31% van de landbouwoppervlakte. Daarna zijn verdroging, bodemverdichting en watererosie ook vaak voorkomende vormen van bodemdegradatie.
Een andere belangrijke vaststelling is dat verschillende vormen van landdegradatie vaak samen voorkomen. Bijna een derde van de totale landbouwoppervlakte heeft te maken met zeker drie verschillende degradatieprocessen tegelijk, die elkaar ook kunnen versterken. Op nationaal niveau zijn er vier landen waar meer dan de helft van de landbouwoppervlakte te maken krijgt met drie verschillende vormen van landdegradatie tegelijk. Het gaat om Spanje, Italië, Nederland en Griekenland.
Volgens de onderzoekers vormt de opeenstapeling van degradatieprocessen een grote uitdaging voor de landbouwproductiviteit in Europa. De omvang en geografische spreiding van die problemen benadrukken volgens hen de noodzaak om de achteruitgang van landbouwgronden dringend aan te pakken. Ze pleiten voor gerichte beleidsmaatregelen om verdere degradatie tegen te gaan, de landbouwproductiviteit te beschermen en de voedselzekerheid in Europa te versterken.
De studie brengt 12 vormen van landdegradatie in kaart, maar er zijn nog andere processen die een impact kunnen hebben op de kwaliteit en productiviteit van Europese landbouwgronden. Zo werden onder meer wateroverlast, grondwaterverontreiniging en het verlies aan bodembiodiversiteit niet meegenomen. De onderzoekers pleiten er daarom voor om toekomstig onderzoek uit te breiden. Dat moet de Europese inventarisatie nog betrouwbaarder maken en zal beleidsmakers nog beter ondersteunen bij de bescherming van landbouwgronden.
