Hittestress zet ontstekingsprocessen in gang bij melkkoeien

04-08-2026 JOURE – Wetenschappers voor landbouwhuisdieren hebben aangetoond dat zelfs matige hittestress meetbare veranderingen in het bloed van Holstein-koeien veroorzaakt. Ze stelden vast dat er bij temperaturen van 28 °C al bacteriële endotoxinen in de bloedbaan van koeien terecht komen waar ze de eerste ontstekingsprocessen in gang zetten. Tegelijkertijd worden bepaalde afweermechanismen in bloedcellen onderdrukt. 

Voor het onderzoek werden Holstein melkkoeien werden gedurende zeven dagen onder gecontroleerde omstandigheden met gematigde hittestress van circa 28 °C onderzocht. Daarbij werden afweerreacties en stollingssignalen gedurende een bepaalde periode geregistreerd aan de hand van bloedmonsters.

De effecten in het bloed van koeien traden al na zeven dagen hittestress op. Veranderingen in het bloed, een verzwakt immuunsysteem en vroege stollingssignalen kunnen de prestaties van de dieren verminderen en hun vatbaarheid voor ziekten vergroten, aldus de onderzoekers.

De onderzoekers vonden endotoxinen van gramnegatieve bacteriën in het bloed, waarvan de concentratie toenam met stijgende hittestress. Tegelijkertijd reageerde het eigen immuunsysteem van het lichaam door ontstekingsprocessen op gang te brengen om de vreemde componenten uit het bloed te verwijderen.

Tegelijkertijd werden bepaalde afweermechanismen, die normaal gesproken belangrijk zijn voor een gerichte adaptieve immuunrespons, onderdrukt. Bovendien gaven de bloedplaatjes een geactiveerde stollingscascade aan – een bevinding die voorheen vooral bekend was bij gevallen van ernstige hittestress met fatale afloop.

Melkkoeien produceren van nature veel warmte. Wanneer het buiten warm is, heeft hun lichaam moeite om deze warmte af te voeren en activeert het koelingsprocessen. Dit kan de doorlaatbaarheid van de darmwand tijdelijk verhogen, waardoor endotoxinen in de bloedbaan terechtkomen en ontstekingsprocessen kunnen veroorzaken.

De onderzoekers stellen vast dat dit proces zelfs bij gematigde temperaturen begint. Voor de dagelijkse praktijk op melkveebedrijven betekent dit dat er eerder tegenmaatregelen moeten worden genomen, zoals het verbeteren van het stalklimaat, het verschuiven van de water- en voertijden naar koelere momenten van de dag en het monitoren van de water- en voeropname.