Koeien & Kansen-deelnemers voldoen niet aan ale voor 2035 geldende eisen

27-07-2026 JOURE – Op 26 juni presenteerde het kabinet een samenhangend maatregelenpakket om de vergunningverlening in Nederland weer vlot te trekken. Het plan bevat diverse normen voor de melkveehouderij, waaronder de bedrijfsspecifieke emissienormen voor ammoniak en broeikasgassen en een grondgebondenheidsnorm waar alle Nederlandse melkveebedrijven in 2035 aan moeten voldoen. Voor de Koeien & Kansen-deelnemers is in kaart gebracht hoe zij scoren op de voorgestelde prestatie-indicatoren en normen. Nog geen van de 16 bedrijven voldoet aan alle door het kabinet voorgestelde normen.

In de kabinetsbrief worden voor melkveebedrijven emissienormen per 2035 voorgesteld van 0,164 kilo ammoniak en 92 kilo CO2-equivalenten per fosfaatrecht uit stal en mestopslag. De normen zijn afgeleid van wat haalbaar zou moeten zijn met de best beschikbare technieken. Daarnaast krijgen bedrijven te maken met een grondgebondenheidsnorm van 2,6 grootvee-eenheden per hectare, waarbij samenwerkingsovereenkomsten met akkerbouwers binnen een straal van 25 kilometer meetellen om aan de norm te voldoen. Op zand- en lössgronden geldt een rustgewassenverplichting van 85% van het areaal dat onder de grondgebondenheidsnorm valt.

In het Koeien & Kansen project werken deelnemende melkveehouders sinds 1998 aan het behalen van milieudoelen voor emissies naar lucht, bodem en water. Doelen worden jaarlijks aangescherpt. Het blijkt dat er van de 16 bedrijven slechts één bedrijf de norm van 0,164 kilo ammoniakemissie per fosfaatrecht weet te halen. Verschillende Koeien & Kansen deelnemers zitten wel dicht bij de emissienorm van 92 kilo CO2-equivalenten per fosfaatrecht. Twee bedrijven zitten in sommige jaren onder de norm, en 2 bedrijven komen dicht in de buurt.  

Ongeveer de helft van de bedrijven voldoet in één of meer jaren niet aan de norm van 2,6 grootvee-eenheden per hectare. Van de 5 bedrijven op zandgrond voldeden in 2025 er 2 niet aan het minimum aandeel van 85% grasland of rustgewassen ten opzichte van het totale areaal dat onder de grondgebondenheidsnorm valt.

Het blijkt dat nog geen van de Koeien & Kansen-bedrijven momenteel al aan alle door het kabinet voorgestelde normen in de stikstofbrief voldoet. Vooral de ammoniaknorm is knellend op de meeste bedrijven. Op sommige bedrijven, vooral die met een hoge veebezetting, kan de norm voor een minimaal aandeel rustgewassen conflicteren met een lage ammoniakemissie omdat er minder mogelijkheid is voor eigen geteelde mais in het rantsoen, wat het lastiger maakt om aan beide normen te voldoen.

In de komende tijd worden de resultaten en handelingsperspectieven verder uitgediept in een nieuwe praktijkpilot in het kader van het onderzoek naar bedrijfsgerichte doelsturing. Met Koeien & Kansen-deelnemers wordt daarin geanalyseerd hoe melkveebedrijven in de praktijk scoren op emissies, wat in de praktijk belemmeringen zijn, en worden bedrijfsplannen gemaakt en doorgerekend voor het sturen op lagere emissies.