17-07-2026 JOURE – Als beheerder van grote rivieren en meren houdt Rijkswaterstaat het waterpeil en de wateraanvoer altijd in de gaten. Bij droogte verdeelt Rijkswaterstaat het weinige zoetwater uit de grote rivieren en meren zo goed mogelijk onder alle watergebruikers. Dit doen ze via stuwen, pompgemalen en sluizen.
Slim systeem van stuwen en sluizen verdeelt zoetwater
Via de Rijn en Maas stroomt zoetwater naar Nederland. Als een watertekort dreigt, kan het beschikbare water verdeeld worden. Met een slim systeem van stuwen en sluizen sturen we het water dan naar een gebied waar het nodig is. Zo kunnen we de beschikbare waterhoeveelheid zo goed mogelijk inzetten. Het IJsselmeer en Markermeer spelen daarin een belangrijke rol: het is onze grootste zoetwatervoorraad. Het water dat we vasthouden in het IJselmeergebied kunnen we later gebruiken in een periode van droogte.
Op hoger gelegen grond in Nederland is het vaak niet mogelijk zoetwater aan te leveren. Deze gebieden zijn compleet afhankelijk van neerslag.
Video waterverdeling Nederland
Verdringingsreeks: waar gaat als eerste zoetwater heen?
Als minder water beschikbaar is dan we nodig hebben, moeten we het water verdelen. Dit gebeurt via de verdringingsreeks . De reeks geeft aan hoe we het zoetwater verdelen.
Waterkeringen en dijken die gevoelig zijn voor de droogte krijgen als eerste water. Extreme droogte kan namelijk scheuren veroorzaken in dijken en waterkeringen beschadigen. Als het water daarna weer stijgt, kunnen ze ons niet meer beschermen. Drinkwater en energievoorziening krijgen ook voorrang bij de waterverdeling.
Video verdringingsreeks
Waterbeheer in het IJsselmeer
Het IJsselmeer is qua oppervlakte het grootste zoetwaterreservoir van Nederland en werkt als een enorme regenton. Dit zoetwater is bijzonder. Het IJsselmeer was namelijk voor de bouw van de Afsluitdijk (1932) een zoute/brakke binnenzee (Zuiderzee). Het IJsselmeer heeft verschillende functies:
- zorgen voor de watervoorziening voor Noord-Nederland (Noord-Holland, Flevoland, Friesland, Groningen, delen van Overijssel, Drenthe, Gelderland en Utrecht)
- scheepvaart en vaarroutes
- belangrijk gebied voor veel (water)vogels en vissen
Het meer wordt gevoed vanuit de IJssel. Normaal spuien we een teveel aan water naar de Waddenzee, via de spuisluizen van Kornwerderzand en Den Oever (Afsluitdijk).
Als we een langere periode van droogte verwachten, houden we het extra zoetwater binnen. We kunnen het dan gebruiken als het nodig is. Er zijn daarbij wel belangrijke voorwaarden: het moet kunnen qua waterveiligheid, er moet geen storm op komst zijn en de natuur mag er geen schade van ondervinden.
