Concentratie schadelijke industriële stoffen in oppervlaktewater amper verbeterd

05-03-2026 JOURE – De Algemene Rekenkamer heeft de ontwikkeling onderzocht van de concentratie van 15 schadelijke industriële stoffen in het oppervlaktewater, stoffen die worden geassocieerd met een risico voor de gezondheid van mensen en het milieu. De vijftien onderzochte stoffen behoren tot de meest schadelijke uit de totale lijst van 122 schadelijke stoffen die volgens de Europese Kaderrichtlijn Water uiterlijk 2027 onder de afgesproken norm moeten worden gebracht. Uit het onderzoek blijkt dat voor de meeste van deze 15 stoffen de afgelopen jaren geen vooruitgang is geboekt.

De rapportages van de overheid over de chemische waterkwaliteit in Nederland geven maar beperkt antwoord op de vraag of het water daadwerkelijk schoner wordt. De rapportages geven aan of Europese normen worden overschreden, maar deze normen veranderen ook in de loop van de tijd. Daarom heeft de Algemene Rekenkamer niet alleen gekeken naar normoverschrijdingen, maar ook onderzocht wat de concentratie is van 15 typisch industriegerelateerde schadelijke stoffen in het oppervlaktewater.

Hieronder vallen onder meer kankerverwekkende polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s), PFOS, zware metalen als lood, kwik en dioxine. Overigens is het zo dat vervuiling van het oppervlaktewater meerdere oorzaken heeft; naast industriële lozingen is er onder meer sprake van verontreiniging uit neerslag én verontreinig via water dat binnenstroomt vanuit het buitenland.

In het onderzoek baseert de Algemene Rekenkamer zich op data over de concentratie van de 15 geselecteerde stoffen bij alle 61 meetpunten in de rijkswateren in Nederland. Het blijkt dat de concentratie van één stof zich op de meeste plekken positief ontwikkeld, drie stoffen laten vooral achteruitgang zien en bij negen stoffen is er vooral stilstand te zien. Bij twee stoffen wordt op de meeste plekken te weinig gemeten om iets te kunnen zeggen. Van de 15 stoffen die werden meegenomen in het onderzoek voldoen er 12 nog niet overal aan de normen. Op de meeste meetpunten is er geen vooruitgang. 

De minister van Infrastructuur en Waterstaat is verantwoordelijk voor het afgeven van vergunningen voor industriële lozingen op rijkswateren en het toezicht op de naleving daarvan. Dit wordt uitgevoerd door Rijkswaterstaat. De Algemene Rekenkamer stelt vast dat de minister weinig zicht heeft op wat door welke bedrijven wordt geloosd. Rijkswaterstaat heeft geen centraal datasysteem waarin de bedrijven, vergunningen, de hoeveelheid stoffen die bedrijven mogen lozen en de feitelijke lozingen worden bijgehouden. Hierdoor is het niet mogelijk een landelijk beeld te krijgen van welke bedrijven wat lozen op de rijkswateren, en of dat onder de vergunningen is toegestaan.

Meer details zijn te vinden in het rapport ‘Focus op industriële lozingen‘.