PBL: ‘Coalitieakkoord brengt stikstofdoelen nog niet binnen bereik’

21-02-2026 JOURE – Met het maatregelenpakket zet het nieuwe kabinet dat D66, VVD en CDA gaan vormen een stap richting de eigen stikstofdoelen, maar die zijn nog niet binnen bereik. Door subsidies krimpt de veestapel en -passen boeren nieuwe technieken toe. Maatregelen voor extensieve landbouw in gebieden rondom -natuur dragen bij aan natuurherstel. Dat constateert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) dat samen met het Centraal Planbureau de effecten van het coalitie-akkoord in beeld heeft gebracht.

Veel voorgenomen regelgeving in het coalitieakkoord moet nog worden uitgewerkt, waardoor effecten onzeker zijn, constateren de planbureaus. De reductie van de uitstoot van broeikasgassen vindt vooral plaats in de industrie door subsidiëring vanuit de SDE++ en in de elektriciteitssector door meer windenergie op zee. Om de klimaatdoelen in 2050 te realiseren, is aanvullend beleid nodig.

Tot en met 2035 trekt het kabinet 20 miljard euro uit voor een maatregelenpakket gericht op landbouwhervormingen en natuurherstel. Daarmee wordt een grotere stap gezet richting het halen van de stikstofdoelen dan in het ‘basispad’ – het effect dat op basis van de huidige beleidsafspraken verwacht wordt. De eigen stikstofdoelen uit het coalitieakkoord worden echter niet gehaald.

Door subsidies voor vrijwillige stoppersregelingen krimpt de veestapel en door subsidies voor landbouwtechnieken nemen bijvoorbeeld emissiearme stallen toe. Het coalitieakkoord bevat ook voornemens voor regelgeving, bijvoorbeeld rondom ‘doelsturing’ of in zones rondom natuur. Die maatregelen moeten nog worden uitgewerkt en daarom kon daarvan nog geen effect worden bepaald. Daarnaast bestaat het risico dat niet alle subsidiebudgetten kunnen worden besteed. De uitstoot van stikstofoxiden uit de industrie daalt als gevolg van elektrificatie door het klimaatbeleid. In de mobiliteitssector is er geen wijziging ten opzichte van het basispad.

Vooral de subsidiebudgetten voor extensieve landbouw en agrarisch natuurbeheer in zones rondom kwetsbare natuur- en watergebieden kunnen bijdragen aan natuurherstel. Ruim de helft van het budget wordt daaraan besteed. Daarmee kunnen naast stikstof ook andere knelpunten zoals verdroging worden aangepakt. Volledige budgetbesteding vergt afspraken met medeoverheden over de aanpak en een forse versnelling van beleid dat nu nog op relatief beperkte schaal plaatsvindt. Het coalitieakkoord voorziet niet in budget om natuurgebieden te vergroten. Om alle wettelijk beschermde natuur duurzaam te herstellen en op de lange termijn te voldoen aan de Natuurherstelverordening, is een uitbreiding van leefgebieden wel nodig.

Het coalitieakkoord voorziet in extra subsidies voor de verduurzaming van de industrie via onder meer de SDE++ en verlaging van de elektriciteitsprijzen. Hierdoor neemt het elektriciteitsgebruik toe en de CO2-emissies in de industrie af. Ook de toename van wind op zee wordt gestimuleerd door subsidies waardoor emissies in de elektriciteitssector zullen dalen en de export van elektriciteit kan toenemen. Door de verplichting van hybride warmtepompen zullen de emissies in de gebouwde omgeving licht dalen. In de landbouw dalen de emissies door krimp en door de verplichting om koeien methaanremmers te voeren. Om de klimaatdoelen in 2050 te realiseren, is aanvullend beleid nodig.

Meer details zijn te vinden in de ‘Analyse Coalitieakkoord 2026-2030‘.