13-02-2026 JOURE – Er is meer onderzoek nodig om te kunnen vaststellen dat het gebruik van bestrijdingsmiddelen nabij Natura 2000-gebieden significante effecten hebben op beschermde habitattypen en soorten in deze gebieden. De onderzoeken die tot dusver gedaan zijn bieden onvoldoende uitsluitsel en zijn niet volledig representatief zijn voor alle Natura 2000-gebieden. Dat schrijft minister Wiersma van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur aan de Tweede Kamer.
In april 2025 heeft de Raad van State uitspraak gedaan over het gebruik van bestrijdingsmiddelen nabij het Natura 2000-gebied Holtingerveld. De rechter oordeelde dat op basis van het beschikbare onderzoek niet kan worden uitgesloten dat stoffen uit deze middelen significante effecten hebben op beschermde habitattypen en soorten in Natura 2000-gebieden, en dat aanvullend onderzoek noodzakelijk is. Naar aanleiding hiervan heeft minister Wiersma aan Wageningen Research opdracht gegeven een verkennend onderzoek uit te voeren.
De onderzoekers concluderen dat het aantal beschikbare meetgegevens zeer beperkt is en dat de kwaliteit en vergelijkbaarheid van de data niet volledig is geborgd, onder meer ten aanzien van monstername en tijdstip. De monsters zijn verzameld in het kader van onderzoeken uitgevoerd door niet gouvernementele organisaties. Dit betekent dat de resultaten weliswaar bepaalde inzichten kunnen bieden, maar in de context van de gebruikte onderzoeksmethoden en doelstellingen niet volledig representatief zijn voor alle Natura 2000-gebieden.
Voor het formuleren van beleid is het dan ook van belang om aanvullend, breder onderzoek te laten verrichten door onafhankelijke onderzoekers. Bij dit vervolgonderzoek is het bovendien van belang om in brede zin te kijken naar mogelijke verspreidingsroutes, zoals via lucht, oppervlaktewater, grondwater en fauna.
De wetenschappers wijzen er op dat atmosferische depositie een belangrijke route is waarlangs bestrijdingsmiddelen Natura 2000-gebieden kunnen bereiken, ook over grotere afstanden. Hierdoor is de aanwezigheid van stoffen in natuurgebieden niet eenduidig te herleiden tot individuele bedrijven en zijn beïnvloedingsmogelijkheden op uitsluitend bedrijfsniveau beperkt. Het aantreffen van bestrijdingsmiddelen in natuurgebieden is ook niet uniek voor Nederland; vergelijkbare bevindingen zijn ook bekend uit andere Europese landen en de Verenigde Staten.
Wageningen Research adviseert aanvullend onderzoek, onder meer gericht op de ontwikkeling van een monitoringsprotocol en op een methodiek voor ecologische effectbeoordeling waarmee gemeten concentraties beter kunnen worden geïnterpreteerd in termen van potentiële ecologische effecten. Wiersma heeft al opdracht gegeven voor dit vervolgonderzoek. Over de voortgang daarvan zal de Tweede Kamer worden geïnformeerd.
Meer informatie is te vinden in het rapport ‘Pesticiden in terrestrische Natura 2000-gebieden‘.
