Nijjiersrede boargemaster Fred Veenstra

08-01-2020 JOURE – Gisteravond was er de jaarlijkse nieuwjaarsborrel van gemeente. traditie getrouw hield de burgemeester zijn nieuwjaars-speech en blikte terug op het jaar 2019. Na de speech waren er geluiden in de zaal te vernemen dat de gemeente in de speech te weinig zelfkritiek had, of aan zelf reflectie zou doen. Dit kunnen wij niet beoordelen, maar oordeelt u zelf:

Nijjiersrede boargemaster Fred Veenstra
2019 is foarby, wy litte it gean. De oantinkens bliuwe. Wy ferwachtsje wat yn 2020 komme sil. It nije jier jout romte om fier te gean, nije wegen te ûntdekken. It nije jier is al in wike âld. Mar ek fan dit plak ôf wol ik jimme en alle 51.574 Fryske Marders in goed en sûn 2020 winskje út namme fan it gemeentebestjoer. En no al meld ik dat ús neijiersgearsit yn 2021 yn De Hege Fonnen yn Lemmer plakfine sil.

Op 2 jannewaris 2019 sei ik dat 2018 yn ferskate opsichten in spesjaal jier wie. Ik kin der net omhinne; 2019 wie ek om ferskate redenen in spesjaal jier. Mar dat sil 2020 ek wer wêze, om oare redenen.

De jierwiksel ferrûn relatyf rêstich. Net sa folle oerlest en minder skea. Mei tank oan it waar, oan elkenien dy’t de nijjiersnacht op in noflike manier trochbrocht, mar foaral oan frijwilligers dy’t aktiviteiten organisearren yn harren eigen doarp, en oan al dy plysjes, brânwachtmanlju en -froulju en oare helpferlieners dy’t foar ús klear steane. De plysje en de brânwacht stienen hiel 2019 foar ús klear. Der barde wer in soad wêr’t se ûnmisber wienen. Ek tank dêrfoar. Yn 2019 rôp it Algemeen Dagblad De Fryske Marren ú ta de feilichste gemeente op it Fryske fêstelân. Dat is prachtich. Hjir is it oantal ynbraken, oerfallen ensfh net sa grut. Yn ús nije Veiligheidsbeleid sille wy ús benammen rjochtsje op ûndermining en cyberkriminaliteit. Dat giet ús gemeente net foarby.

Ek hjir moast ik ferline jier beslúte om drugspanden te slúten.
Ek hjir binne der fragen oer ûnreplik guodtransaksjes.
Ek hjir binne ynwenners en bedriuwen slachtoffer fan allerhande soarten malafide digitale praktiken.
Dêrom hawwe wy no in belied dat it mooglik makket minsken te screenen dy’t bygelyks in fergunning oanfreegje wêr’t twifels binne, en wy sille in kampanje opsette mei it bedriuwslibben om ûndernimmers better te beskermjen tsjin digitale kriminaliteit.

In oar aspekt fan feiligens giet oer de saneamde oerlêstjaande persoanen. Wy hawwe noch noait safolle advys frege fan it Veiligheidshuis as yn 2019. D’r binne minsken dy’t in soad geduld en akseptaasje fan harren omjouwing freegje, mar somtiden moat aksje ûndernommen wurde. Dêrom wie it goed dat wy ferline jier struktureel oerlis ynstelden mei de belutsen wethâlders en mysels om de oandacht foar dit soarte problemen te borgen.

Ik wol ek de eveneminten yn dit blok iepenbiere oarder en feiligens neame. Wy binne in evenemintegemeente by útstek. D’r wiene in protte prachtige hichtepunten. De ballonfeesten dy’t yn jierren net safolle besikers lutsen hawwe, Brêgepop, Glemmer, it Dickens-festival. En dy tsientallen oare prachtige feesten, sporteveneminten en oare eveneminten dy’t tûzenen minsken lutsen en dêrom fan grut belang binne foar ús gemeente. Qua bekendheid fan ús gemeente en ek foar de ekonomy. Mar der binne ek oare kanten oan eveneminten.
Yn desimber krigen wy de resultaten fan in ûndersyk nei it oanbod fan alkohol oan minderjierrigen. Dat is in probleem yn ús gemeente. Wy dogge it net goed. Foaral net by eveneminten. Jonge minsken kinne te maklik alkohol krije. Dat is net allinich ferbean, it is foaral net goed foar har sûnens. Wy sille hjir yn 2020 op ynsette. Ik wol my sterk meitsje om dit mear prioriteit te jaan yn ús hanthaveningsplan en wy sille hurd wurkje oan it ûnderwerp yn ús nije sûnensbelied. Mar it ynstellen fan in goed foarbyld is ek wichtich. Dêrom hawwe wy as College van B en W besletten om diel te nimmen oan de IkPas-kampanje. Wy sette ús alkoholgebrûk op pauze. Wy drinke dizze moanne gjin alkohol en roppe elkenien op om itselde te dwaan.

Wy hiene net allinnich prachtige eveneminten. In pear oare hichtepunten út 2019. It AZC yn Balk is wer iepene. It is goed om te neamen dat d’r opnij in protte frijwilligers binne dy’t harren bekommerje om de ynwenners fan it sintrum en sadwaande derfoar soargje dat dit in moai diel fan ‘e Balkster mienskip is. En d’r is in mânske groep minsken yn it AZC dy’t al in status hat en dêrom yn ús lân bliuwe mei. Wy binne bliid dat wy selekteare binne om diel te nimmen oan in pilot om te soargjen dat de oergong fan AZC nei nij wenplak sa goed mooglik ferrinne kin foar dizze statushâlders.

De besite fan kening Willem Alexander oan De Arke op ‘e Lemmer by gelegenheid fan’ e Koningsspelen. Wat in tarieding hat it west om dizze besite ta in feest te meitsjen. Mar it wie prachtich dat dit lanlike barren hjir plakfine koe. De Kening hat trouwens yn 2019 ek besletten om oan 15 fan ús ynwenners in Keninklike Underskieding ta te kennen.

Ek de fiering fan ‘e 50-jierrige freonskip mei Drolshagen, yn ús gemeente yn maaie en yn Drolshagen yn septimber wie in geweldich barren. It waard foaral dúdlik dat yn dy 50 jier in protte kontakten en freonskippen ûntstien binne tusken in grutte groep ferienings en yndividuen. Dat sil yn 2020 fuortset wurde. De earste ôfspraken binne al makke.

Yn 2020 sil de relaasje mei Medias, ús partnergemeente yn Roemenië, 30 jier bestean. Wy sille hjir ek passende oandacht oan besteegje. Krekt foar de Kryst binne twa stiftingen oprjochte om de bannen mei Drolshagen en Medias te behertigjen. Dit makket it dúdliker dat it foaral giet oer de bannen tusken minsken en ferienings, en minder om relaasjes tusken oerheden. Foar my wiene de moaiste dielen fan ús kontakten mei de freonen út Drolshagen de optredens fan ‘e koaren en korpsen. Wy genoaten fan it Dútske frouljuskoar, mar ek fan ús eigen Excelsior út Ouwsterhaule. Us gemeente hat in protte koaren, korpsen en tonielferienings. En dy litte harren op ferskate plakken hearre en sjen. En op in protte, soms hiel spesjale plakken, kinne wy ​​genietsje fan alle foarmen fan keunst en kultuer. Fan de Hege Fonnen op ‘e Lemmer oant It Breahûs en Podium Gorter yn Balk, fan It Haske op’ e Jouwer oant de tsjerke yn Sint Nyk. Wy hawwe It Toanhûs en ús musea yn Sleat en De Jouwer. En sa folle mear. Dêrom is it skande dat wy ôfrûne moanne iensum ûnderoan stienen op’ e list mei gemeentlike kultuurbestegings. Dy list kin hast net goed wêze. En it docht gjin rjocht oan ‘e ynspanningen fan al dy frijwilligers en professionals foar de kultuer yn De Fryske Marren. Yn 2020 giene wy te set oer ús nije kultuerbeleid. En it proses rûn it Brúsplak op ‘e Jouwer wurdt trochset. Wy witte noch net hoe’t it einigje sil, yn dy sin is it spannend foar alle belutsenen, mar krekt de manier wêrop it oanpakt wurdt, yn kokreaasje tusken ferienings en gemeente, makket dit ta ien fan ‘e ûnderwerpen dy’t dit jier trending wêze sil.

Kokreaasje. De Fryske Marren is ta oan sa’n oanpak. Ferline jier sei ik dat wy gjin beukers mear binne en groeie moasten nei folwoeksenens. En wy binne in hiel ein kaam. ferline jier spruts ik oer de wizigingen yn ús organisaasje wer’t wy oer neitochten, om better taret te wêzen op de easken fan’ e hjoeddeistiche maatskippij. Wy hawwe beslúten naam en wurkje no oan ymplemintaasje. De ferkokering tusken de ôfdielings dy’t wy no hawwe moat ferdwine. Ien organisaasje, yn ien kantoar, oanstjoert troch in integraal ferantwurdlike direksje. Op dizze wize besykje wy better te wurkjen en better oan te slúten op de fragen út de mienskip.

Wy diene al in soad dingen goed. De basis is yn oarder. Wy krigen dêr ek lof foar ferline jier. Wy hawwe no in groep trainees dy’t kânsen krije om harsels te ûntwikkeljen, mar ús ek te ferrassen. De akkountant is hiel tefreden, ús Internet feiligens waard priizge , it ûnderhâld fan ús winkelsintra krige in priis , wy binne de meast aktive Fryske gemeente yn de sosial media, wy binne de earste gemeente yn Fryslân en de fjirde yn Nederlân dyt’op heech nivo foldocht oan de CO2-prestastieladder (hjoed krigen wy it certificaat) en sa is der mear. Ik wol foaral ús Sollicitatieraad noch neame. As de earste gemeente yn it lân litte wy ús ynwenners meitinke oer de kwaliteiten dy’t ús amtners hawwe moatte.

Mar d’r is ek noch in wrâld te winnen. Mei kokreaasje bygelyks. Dingen foarelkoar krije tegearre mei ynwenners. De Oanjagers fan it Tsjûkemar fertelle no harren ferhaal op konferinsjes en stúdzjedagen, en wa wit jildt dat meikoarten ek foar de minsken fan it Brûsplak.

Us jonge gemeente belibbe de earste echte politike krisis. Dat heart ek by de groei nei folwoeksenens. Begjin 2019 hiene wy it drok mei it beslút oer de sânwinning yn ‘e Iselmar. En it gie ek ergens oer. Kieze foar konsekwint belied op basis fan in protte ûndersiken? Of ek de belangen fan in grutte groep tsjinstanners, dy’t harren mar koart derfoar massaal hearre lieten, en dernjonken, foar in tal politisy, harren eigen gefoel, swier mei wage litte? Dizze seal hat selden sa fol west. Yn febrewaris foel de koalysje en moasten twa wethâlders fertrekke. Dat hakte deryn. En it hat trije moannen duorre foar in nije koalysje mei nije wethâlders komme koe. Herinneringen ferdwine gau, mar nei sa’n krisis is tiid nedich om in nij lykwicht te finen, en oan in nije rol te wennen. It piepe en kreake yn ús lokale polityk. En dat yn in perioade dy’t ek drege beslúten frege oer ús finansjele situaasje. It falt ús gemeenteried en ús organisaasje te priizgen dat, nettsjinsteande de krisis, it ús slagge is ús begrutting op oarder te krijen en in oplossing te finen foar de hieltyd tanimmende kosten fan ‘e WMO en jeugdsoarch. Dat biedt hope foar de takomst.

Want der komme ek dit jier wichtige saken dy’t ferskil fan ynsicht tusken fraksjes of tusken de ried en kolleezje sjen litte kinne. Omjouwingsfisy, klimaatmaatregels en gemeentlike finânsjes binne mar in pear foarbylden. Oer klimaatmaatregels sprutsen; wisten jo dat ús wethâlder Frans Veltman út namme fan de VNG oan tafel siet by de ûnderhannelingen oer it klimaatakkoart? Hy is tidens it VNG-kongres al yn it sintsje set, mar dat mei hjir ek wol even.

Wy binne yn 2019 begûn mei in manier fan fergaderje wer’t de stim fan ‘e bewenners mear oan bod komme moatte soe. Juster binne wy begûn om it Petear fan de gemeenteried noch ynformeler te meitsjen. Mar wy eksperiminteare ek mei ús karusels wêryn meiwurkers de leden fan ‘e ried ynformearje oer allerhande aktuele ûntjouwings. Wy sille hjir mei trochgean en ik hoopje dat dit bydrage sil oan in goede ynformaasjeposysje fan ‘e ried en dêrmei oan it goede debat tusken ried en kolleezje.

De diskusje oer sânwinning wie ús diel yn in algemiene maatskiplike ûntwikkeling. Ik soe no in hiele analyse meitsje kinne fan wat barde yn 2019, hoe’t ús lân piepet en kreaket en hoe’t it oars moatte soe. Stikstof, gemeentefinansjes, boeren, gaswinning, relaasje sted-plattelân of rânested-periferie, Zwarte Piet (en dêr sil ik mei oan de slach), fjoerwurk, fan alles kaam lâns. It liket der faaks net moaier op te wurden. Yn De Fryske Marren pretendearje wy in aktive gemeente te wêzen wêryn wy dingen tegearre dogge, op in noflike manier. Litte wy dêrmei trochgean. En ek ús segeningen telle. It begrip Brede Welvaart hat koartlyn oandacht krigen. Net allinich wurk en ynkommen binne wichtich foar minsken, mar saken lykas sûnens, sosjale kontakten, omjouwing en ûnderwiis spylje ek in grutte rol. En dan blykt dat ús gebiet op it mêd fan Brede Welfaart ien fan ‘e heechste skoares yn ús lân hat. En as it oer ekonomy giet: ferline wike frege de gemeente Eindhoven omtinken foar in rapport dat sjen lit dat de heechste groei dêr yn 2020 ferwachte wurdt. Mar wa’t goed nei de kaart by it rapport seach, seach dat deselde groei ferwachte wurdt foar ús gebiet, as ien fan’ e fjouwer of fiif yn it lan. Wy sille it belibje!

Ik einigje.
2020 sil opnij in spesjaal jier wêze. Ik neam it it 100-jierrich jubileum fan it Woudagemaal en 100 jier fan KNRM op ‘e Lemmer. Ik hoopje dat wy de folsleine Jouster-toer yn 2020 wer sjen sille. Mar 2020 sil foaral it jier wêze fan 75 jier Befrijing. Oan ‘e ein fan dizze moanne sil it ljochtprojekt fan Daan Rosegaarde ek yn ús gemeente fan start gean. En dat is it begjin fan in serie bysûndere mominten dy’t ús deroan herinnerje dat wy al 75 jier yn frijheid libje. Wy moatte dy frijheid koesterje. Mei elkoar. Mei alle rjochten en plichten dy’t derby hearre. En dat dogge wy, sa as ús eigen hymne it beskriuwt yn It lân fan wetter, bosk en greide wêr’t wy grutsk op binne: De Fryske Marren.