Haulster bossen minder aantrekkelijk


28-05-2017 OUWSTERHAULE – Een flink deel van de Haulster bossen, vooral oostelijk fan de A6 ziet er niet uit. Een rupsenplaag heeft vrijwel alle eiken kaalgevreten. Het is bruin, kaal, dor en lelijk, terwijl het zo fris groen was. Waarschijnlijk gaat het hier niet om de gevreesde processierups, maar een andere soort. Wandelen is hier eventjes minder leuk en de vogels vinden nauwelijks beschutting. (Ingezonden door Dhr. D. Visser)

Mogelijke oorzaak
De rupsen die dit waarschijnlijk veroorzaken zijn de onschadelijke spanrupsen van de Kleine wintervlinder, de Grote wintervlinder en de Kleine voorjaarsspanner. De rupsen eten alle nog verse jonge blaadjes op van voornamelijk de eiken. Op sommige plaatsen geven de kale bomen een bijna winterse aanblik. De aantastingen komen niet alleen voor bij eik maar kan ook voorkomen bij populier, es, iep, esdoorn en beuk.

Levenscyclus van de wintervlinders
De vlindermannetjes van de wintervlinder vliegen ‘s avonds en ‘s nachts in november en december. Het vrouwtje heeft geen vleugels en kan dus niet vliegen. De vrouwtjes kruipen uit de bodem langs de stammen omhoog waar ze door rondcirkelende mannetjes bevrucht worden. Vervolgens leggen ze hun eitjes in kleine groepjes op de bladknoppen in de toppen van de bomen. Een vrouwtje legt wel 100-150 eitjes die overwinteren. De jonge speldenknopgrote rupsjes komen het volgend jaar in april uit de eitjes. De rups is een spanrups (verplaatst zich al lussen makend). Aanvankelijk worden gaten in de aan elkaar gesponnen bladeren gegeten. Bij grote aantallen rupsen kunnen de bomen volledig kaalgevreten worden. Als een rups gestoord wordt laat hij zich van het blad vallen en blijft aan een zijden draad hangen, tot het gevaar geweken is. In juni dalen de volgroeide rupsen aan spinseldraden naar de grond af om daar te verpoppen.

Hoe groot is de schade?
In principe kunnen eiken en andere loofbomen goed tegen kaalvraat. Omdat de vraat vroeg in het jaar plaatsvindt, lopen de bomen hetzelfde jaar nog uit en kunnen dan weer energie bijspijkeren. Maar wanneer eiken jaren achtereen worden kaalgevreten dan kunnen ze enigszins verzwakken. Uit de monitoring vanaf 1946 blijkt dat de wintervlinders tot de meest voorkomende plaaginsecten in Nederland behoren. Periodiek vreten ze laanbomen en eikenbossen op grote schaal kaal – de laatste pieken traden op in 1996 en 1997. De plaag van dit jaar komt niet helemaal als een verrassing want in de donkere nachten van het najaar van 2007 werden in het lamplicht van auto en fiets al opvallend veel vliegende mannetjesvlinders waargenomen.