“De palingen van Chris Huisman”

Rohel – Wie over de Meerweg in Rohel richting het Tjeukemeer rijdt, ziet aan de linkerkant een blauwgrijs gebouw staan. Zelf heb ik mij altijd afgevraagd: “Wat voor bedrijf zou hier toch zitten?” Toevallig kwam ik er achter dat hier een Palingkwekerij is gevestigd. Ik denk dat meerdere mensen zich dit wel eens afgevraagd hebben… Ik besloot om contact te zoeken met de eigenaar, Chris Huisman. En vroeg aan hem of ik een keer langs mocht komen voor een interview.

Nieuwe eigenaar

Afgelopen maandag was dan het zover. Ik sprak met Chris af op zijn bedrijf. Bij de koffie vertelt hij mij het over het “reilen en zeilen” van dit bedrijf. Sinds april 2020 is hij samen met zijn vriendin Jetske, de nieuwe eigenaar geworden. Het bedrijf hebben ze een nieuwe naam gegeven, “De Palingfabriek”. Voorheen stond het bekend als “Troelstra Aquacultuur”. In 1992 is het bedrijf op deze locatie gebouwd. Van huis uit is Chris opgegroeid op een pluimveehouderij dus hij was niet helemaal onbekend met het houden van levende have. De palingkwekerij vergt wel meer ondernemerschap. Hier spelen de contacten en de verkoop een grotere rol.

Engineer

Chris kende het bedrijf als engineer en elektricien besturingen. Hij kwam bij deze kwekerij wel eens upgrades van de besturingskasten doen en storingen bij de robots te verhelpen. Zo kwam hij in aanraking met de palingkwekerij. Omdat hij precies wist hoe alle besturingen werkten, werd hij in 2017 door de eigenaar benaderd of hij bedrijfsleider wilde worden. Ze spraken met elkaar af, dat als Chris de besturingen binnen het bedrijf zou regelen, dat de eigenaar hem het vak van “palingkweken” zou leren. Het technische aspect van de besturingen is moeilijk over te brengen aan een ander want het is een heel “specialistisch vak”. Chris was hier goed in thuis. Alleen het kweken van palingen moest hij dan nog leren. In april 2020 was het dan zo ver dat het bedrijf door Chris en Jetske over kon worden genomen. Nu monitort Chris continu het bedrijf en geeft hij de dagelijkse leiding. Zo regelt hij onder andere de in-en verkoop van de paling. Jetske doet de volledige administratie. Daarnaast hebben ze twee personeelsleden in dienst. Omdat hij 24 uur per dag beschikbaar moet zijn in verband met mogelijke storingen, wonen ze naast het bedrijf. Het is voor hen inmiddels “a way of life” geworden.

Glasaaltjes

Afgelopen week zijn er weer nieuwe glasaaltjes binnen gekomen. De glasaal wordt opgevangen in een systeem wat speciaal is ontworpen voor de glasaal. Zes keer per dag worden de aaltjes gevoerd door een robot. Dit jaar kocht Chris de glasaal voor de Franse kust. Eerder ook wel voor de Engelse kust, maar dat is dit jaar niet mogelijk in verband met de Brexit. De aaltjes zijn dan een jaar oud. Eerst krijgen ze kabeljauwkuit te eten. Later gaan ze over op vast voer. Om de zes weken worden de palingen gesorteerd. Dit gaat volledig automatisch. Zo wordt de paling in hun eigen kweekwater via stromende buizen naar de sorteermachine geleid om daar vervolgens op afmeting te worden gesorteerd. Het proces is speciaal ontwikkeld voor  paling, die op deze manier geen stress hoeft te ervaren. Als de palingen ouder worden krijgen ze nog vier keer per dag voeding. De palingen verblijven allemaal in verschillende waterbassins. Voor de gezondheid van de paling is het klimaat en de zuiverheid van het water bijzonder belangrijk. Hiervoor zijn allemaal geautomatiseerde controlesystemen voor aangesloten. Daarom is het uitermate belangrijk dat je over de kennis hiervan beschikt. Uiteindelijk verblijft een paling anderhalf  tot twee jaar in de kwekerij. Dit is afhankelijk van de grootte. Per jaar wordt hier zo’n 250.000 kg. aan paling gekweekt en wordt er voornamelijk aan de groothandel geleverd.

Duurzaam

Achter het hoofdgebouw zijn twee grote loodsen aan elkaar gebouwd met een totale lengte van ca. 100 m. Hierin staan verschillende bassins opgesteld, allemaal gevuld met water en paling. Het kweekwater bevat geen kunstmatige toevoegingen. Met behulp van reactoren gevuld met bio-film (een groep van micro-organismen) vindt de biologische filtratie plaats, waardoor er schoon kweekwater wordt gerealiseerd. Al het water dat in de kwekerij wordt gebruikt gaat door een recirculatiesysteem. Dit houdt in dat al het gebruikte water wordt hergebruikt. Dit zorgt voor een enorm laag energieverbruik. Het water gaat met 300 tot 400 kuub per uur door het systeem. Hierbij wordt het water in de tank 2,5 keer per uur ververst. Het water gaat door een biologisch filtersysteem en keert vervolgens weer terug naar de tanks. Een klein beetje wordt eruit gefilterd. Dit is de mest wat naar de eigen waterzuivering gaat. De mest wordt van het water gescheiden en het water verdwijnt vervolgens in het riool. Verder zijn er allerlei warmtewisselaars aangebracht en worden de restwarmtes allemaal gebruikt. Alleen een kleine CV-ketel vult nog wat warmte aan. Duurzaamheid speelt bij dit bedrijf een belangrijke rol. Zo zijn ze bij verschillende organisaties aangesloten zoals: Stichting Duurzame Palingsector Nederland, de Nederlandse Vereniging van Viskwekers en zijn ze gecertificeerd door de Sustainable Eel Group. De paling is een bedreigde vissoort dus als kweker spelen zij hierin een grote rol. Een deel van hun glasaaltjes, die zijn uitgegroeid tot palinkjes van 3 tot 10 gram per stuk, worden uitgezet in de binnenwateren van Nederland, Duitsland en Polen. Het uitzetten van glasaaltjes is belangrijk om zo de palingstand op peil te houden.

Palingverkoop

In de zomermaanden staat er in de weekenden vaak een palingroker bij het bedrijf. Bij zijn kraam kunnen mensen de gerookte paling kopen en het rookproces van de paling bekijken en paling proeven. Voor de toekomst hebben Chris en Jetske al plannen gemaakt en zijn ze hierover al druk in overleg met de gemeente. Ze willen graag de kwekerij gaan open stellen voor publiek. Zodat mensen er paling kunnen proeven en kopen. Hiervoor zijn verschillende aanpassingen en vergunningen nodig. En als het zover is, waarschijnlijk in 2022, dan is iedereen natuurlijk van harte welkom!

Rondleiding

Na het leuke gesprek, biedt Chris mij een rondleiding aan door zijn bedrijf. Het was indrukwekkend om te zien hoeveel bassins er opgesteld staan met daarin allemaal vrolijk kronkelende palingen.

Bent u nieuwsgierig naar het bedrijf kijk dan op www.depalingfabriek.nl

Tekst: Grietje van der Reijnst-Brak, www.hetstaaterop.nl

Foto’s: De Palingfabriek B.V. & HET STAAT EROP! Fotografie