Code rood en oranje rondom zorg in tijden van corona

18-04-2020 JOURE – In de afgelopen weken heeft zorgbelang Fryslân via het signaalpunt rondom zorg in Coronatijd meerdere verhalen binnen gekregen, besproken en gebundeld. De zorgsector werkt hard, maar heeft te maken met landelijke maatregelen die veel impact hebben op de zorg.

In deze rapportage bundelen zij de signalen. In enkele gevallen is directe hulp nodig. Het gaat dan om een bedreigende situatie in de gezondheid van de cliënt of zijn/haar verzorgers, medisch of mentaal : code rood. Andere signalen zijn niet altijd acuut bedreigend, maar wel zorgwekkend. Cliënten kúnnen in de problemen komen. Kwaliteit van leven en sociale interactie met dierbaren bij ouderen met een korte levensverwachting wordt vaak genoemd: code oranje.

Daarnaast vindt u in deze rapportage een aantal praktische aanbevelingen (code groen) vanuit Zorgbelang Fryslân én de oproep om signalen door te blijven geven van de impact van de maatregelen op de zorg.

Code rood
Kind in huis met beperking
In sommige gevallen hebben mantelzorgers hun familielid, vaak een kind met ernstige meervoudige beperking, vanuit een intramurale instelling naar huis gehaald om te voorkomen dat ze voor een langere periode geen contact kunnen hebben. Dit brengt met zich mee dat zij zelf een grote zorgtaak op zich nemen in deze periode. Dit betekent dat mensen daardoor te maken krijgen met extra kosten door bijvoorbeeld minder inkomen en kosten van eten en drinken voor hun familielid. In sommige gevallen leidt dit ertoe dat het water daardoor aan de lippen komt te staan. Aanvullende
regelingen hiervoor zijn er nog niet.

Code oranje
Gezinshuisouders
Voor gezinshuisouders valt een deel van de ambulante ondersteuning weg. De druk op de gezinshuisouders wordt groter doordat de kinderen de hele dag thuis zijn. Aanvullende opvang/ondersteuning om deze ouders te ontlasten komt nog niet altijd overal goed van de grond.

Contactverbod
Over het contactverbod in verpleeghuizen is veel te doen in de media. Dit gaat met name over de grote impact op de kwaliteit van leven van de bewoners die vaak nog maar kort te leven hebben (gemiddelde verblijfsduur 9 maanden). De vraag is dan of de maatregel niet erger is dan de kwaal. LOC pleit voor zoeken naar mogelijkheden voor versoepeling van de maatregelen. Complicerende factor is dat deze mensen wel zorg nodig hebben als ze ziek worden en de verzorgenden mede door het tekort
aan beschermend materiaal zelf ook risico lopen om besmet te worden en anderen te besmetten. Het in algemene zin aanpassen van het contactverbod is dus complex. De algemene maatregel leidt in
bepaalde gevallen echter tot extra schrijnende situaties:
– Wegvallen mantelzorg
Mantelzorgers leveren in sommige situaties, bijvoorbeeld ouders van
(soms volwassen) kinderen met ernstige meervoudige beperkingen, een
grote hoeveelheid zorg binnen de instelling. Het wegvallen van deze zorg
kan op dit moment niet voldoende gecompenseerd worden door het
personeel. De kwaliteit van leven kan hierdoor in het geding komen.
– Verhuizingen
In drie verpleeghuizen in Friesland worden voor het openen van
specifieke Corona-afdelingen kwetsbare bewoners verhuisd. Deze
verhuizing gecombineerd met het contactverbod leveren
schrijnende situaties op. Voor zeer kwetsbare mensen op het einde van
hun leven valt niet alleen het contact met vertrouwde gezichten van
familie weg, maar ook hun vertrouwde omgeving. Deze optelsom is in
ogen van familie te veel.

Code groen
Code groen betreft aanbevelingen vanuit onze bevindingen en de goede voorbeelden die ook bij het signaalpunt binnen kwamen. Neem tijd voor goede communicatie Rondom maatregelen is heldere communicatie noodzakelijk en een essentiële eerste stap. In twee situaties lijkt in ieder geval een deel van de frustratie te liggen bij de communicatie. Rondom de gedwongen verhuizingen is tijdig communiceren en communiceren met een brede groep verwanten essentieel gezien de grote impact van de maatregelen. Hierbij is ruimte voor het stellen van vragen over het hoe en waarom van de keuze essentieel. Nu leven er bijvoorbeeld vragen waarom
ouderen naar een leegstaande vleugel moeten verhuizen. Kan die lege vleugel dan niet gebruikt worden voor de corona afdeling? In de tweede situatie gaat het om het plaatsen van een hek in een binnentuin van een instelling waardoor familie niet meer voor het raam kan zwaaien/praten met familie binnen. De plotselinge plaatsing van het hek snijdt deze mogelijkheid af en roept boosheid op. De toelichting vanuit de organisatie wordt ervaren als te laat en ontoereikend.

Betracht eenduidigheid bij huisartsen
We krijgen tegenstrijdige signalen over de beschikbaarheid van reguliere zorg. In sommige gevallen doen huisartsenpraktijken juist oproepen om vooral niet te wachten met contact zoeken met de huisarts als er wat is. In andere gevallen kunnen mensen juist moeilijk bij de huisarts terecht als zij wel klachten hebben. Eenduidigheid daarover kan veel stress en zorgen voorkomen.

Wegvallen mantelzorgers
Binnen de regels is het mogelijk om in specifieke gevallen, daar waar de mantelzorgers altijd al een forse zorgtaak zijn blijven vervullen, deze mantelzorgers als zorgverleners te labelen zodat zij wel in de
zorgorganisatie mogen komen. Mits zij zich aan de voorschriften houden die ook aan zorgverleners worden gesteld. Het blijft daarbij lastig om te bepalen wie hiervoor wel en wie niet in aanmerking komt. Dit vraagt om maatwerk en zoeken naar mogelijkheden binnen de regels mét oog voor de
risico’s.

Denk aan thuiswonende ouderen
Zowel landelijk als in de provincie bloeien allerlei initiatieven op om te zorgen voor aanspraak of om praktische hulp te regelen bij bijvoorbeeld boodschappen doen. De provincie verzamelt deze en organiseert een campagne om deze onder de aandacht te brengen. De grootste uitdaging is hierin niet het opzetten of bundelen van initiatieven, maar het op het netvlies krijgen van deze initiatieven bij de mensen voor wie ze zijn.

Vanuit het Signaalpunt hebben we nog onvoldoende zicht op hoe het gaat bij kwetsbare mensen thuis. Wordt er tijdig gesignaleerd als hun situatie dreigt te verslechteren? Wordt er voldoende vinger aan de pols gehouden om escalatie van een zorgvraag te voorkomen nu familie minder op bezoek kan en huishoudelijke hulp mogelijk wordt afgezegd uit angst? Is het geen nieuws is goed nieuws, of krijgen we de signalen onvoldoende binnen?

Maak keuzes bespreekbaar, zowel als zorgverlener als familielid
Een oproep in de Leeuwarder Courant aan ouderen over hoe zij dachten over sociale isolatie om ziek worden te voorkomen of over een groter risico op ziekte maar wel sociaal contact leverde meer dan honderd reacties op in één week. Een klein deel geeft aan het liever te leven met de maatregelen dan kans te lopen om te overlijden. Een groter deel geeft aan dat ze als ze ziek worden dat het dan maar zo is. Een ander deel geeft aan zich vooral aan de maatregelen te willen houden om anderen te beschermen ondanks de impact die het op hun eigen leven heeft. Driekwart geeft aan geen plek op de IC bezet te willen houden als er een tekort is (of sowieso niet op de IC terecht wil komen). Ook leven er veel vragen over hoe artsen zullen handelen als zij ziek worden. Dit benadrukt het belang voor ouderen om ook of juist in deze tijd goed met de huisarts én familie te bespreken wat men wil.

Over het signaalpunt
De maatregelen rondom COVID2019 hebben grote impact op de toegankelijkheid van zorg, en daarmee ook op kwaliteit van leven. Komt deze ernstig in het geding door de maatregelen? Maakt u zich grote zorgen over de gezondheid van uzelf of een ander door de maatregelen? Of heeft u juist een goed voorbeeld van aangepaste zorg? Laat het ons weten.
https://www.zorgbelang-fryslan.nl/corona/

Zorgbelang Fryslân zal u blijvend informeren over de signalen die ons bereiken. De verhalen worden geanonimiseerd gedeeld met het ministerie van VWS en betrokken stakeholders, om zo met elkaar ook in deze crisistijd blijvend met elkaar te werken aan kwaliteit van zorg en leven in Fryslân.

Heeft u vragen over deze eerste bevindingen van het signaalpunt? Neem contact op met directeur-bestuurder Esther de Vrij : 06-14990869 of projectleider Nynke Wilbrink: 06- 14 723 707